วันอังคารที่ 7 พฤศจิกายน 2566 เวลา 13.00 น. สำนักงาน ปปส.ภ.6 โดยนายรณยุทธ ศรีน้อย นักวิเคราะห์นโยบายและแผนชำนาญการ นางสาวเนาวรัตน์ นาคดี นักสืบสวนสอบสวนชำนาญการ นางสาวเบญจวรรณ รัตนมงคลกุล นักสืบสวนสอบสวนชำนาญการ และนางสาวรัชนีพร วุฒิ นักวิเคราะห์นโยบายและแผนชำนาญการ ส่วนประสานพื้นที่ เข้าพบทีมศูนย์ปฏิบัติการภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุข (Emergency Operation Center : EOC) ของอำเภอบึงสามพัน ประกอบด้วย ปลัดอำเภอฝ่ายความมั่นคง หัวหน้าพยาบาลและหัวหน้ากลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติด โรงพยาบาลบึงสามพัน สำนักงานสาธารณสุขอำเภอบึงสามพัน สภ.บึงสามพัน และ อบต.หนองแจง เพื่อหารือในเรื่องการดำเนินงานบำบัดฟื้นฟูผู้ใช้ยาเสพติด โดยชุมชนเป็นศูนย์กลาง (CBTx) ณ ที่ว่าการอำเภอบึงสามพัน จ.เพชรบูรณ์ โดยมีสาระสำคัญสรุปดังนี้

    2.1 เริ่มดำเนินการ CBTx ตั้งแต่เดือนกรกฎาคม 2565 โดยจะดำเนินการทั้งอำเภอ มีการจัดตั้งทีม big4 ในแต่ละตำบลเพื่อเป็นกลไกในการดำเนินการ ประกอบด้วย กำนัน นายก อบต. ตำรวจสายตรวจประจำตำบล และ รพ.สต. 

    2.2 ค้นหาโดยทีม big4 ซึ่งจะให้ผู้ใหญ่บ้านเป็นคนชี้เป้าหมายว่า บ้านไหนที่มีผู้เสพ แล้วทางทีม big4 จะลงไปเคาะประตูบ้าน ขอตรวจปัสสาวะหาสารเสพติด เพื่อนำเข้าสู่กระบวนการบำบัด

    2.3 คัดกรองด้วยแบบคัดกรอง V.2 และบำบัดโดยรูปแบบ CBTx เป็นเวลา 4 สัปดาห์ โดยใช้โปรแกรมการสร้างแรงจูงใจ ซึ่งเป็นโปรแกรมของ สธ. และใช้สถานที่ในการบำบัดในชุมชน ถ้าหากผู้ป่วยไม่มาเข้ารับการบำบัด จะให้ตำรวจไปติดตามให้มาเข้ารับการบำบัด ซึ่งเมื่อผ่านการบำบัดแล้ว จะให้ผู้ใหญ่บ้านและผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้านไปติดตามดูแล โดยมีการตรวจปัสสาวะหาสารเสพติดในสัปดาห์ที่ 5 และ 6 เพื่อตรวจสอบว่ามีการกลับไปเสพซ้ำหรือไม่ ทั้งนี้ ผลการดำเนินงาน มีผู้เข้ารับการบำบัด จำนวนทั้งสิ้น 882 คน บำบัดผ่าน 427 คน บำบัดไม่ผ่าน 278 คน และบำบัดซ้ำ 127 คน

    2.4 กรณีผู้ป่วยยาเสพติดที่มีอาการทางจิต รวมถึงผู้ป่วย SMIV ที่มีอาการก้าวร้าว อาละวาด ซึ่งตำรวจหรือฝ่ายปกครอง จะนำตัวมาส่งเข้ารับการบำบัดรักษาแบบ Acure care ที่ รพ.บึงสามพัน โดยจะฉีดยาให้อาการสงบ แต่จะให้ตำรวจผูกมัดตัว (restrain) มาตั้งแต่ที่บ้าน และจะ consult จิตแพทย์ที่ รพ.วิเชียรบุรีทางโทรศัพท์หรือไลน์ ว่าจะทำการรักษาแบบผู้ป่วยนอก หรือผู้ป่วยใน หรือส่งต่อ (refer) ที่ รพ.จิตเวชพิษณุโลก โดย รพ.บึงสามพันไม่มีจิตแพทย์ และไม่มีเตียงรองรับผู้ป่วยใน แต่จะจัดสรรเตียงของผู้ป่วยแผนกอื่นรองรับ โดยให้พักรักษาตัว 2 - 3 วันให้อาการสงบ ทั้งนี้ จิตแพทย์ รพ.วิเชียรบุรีจะมาตรวจเยี่ยมที่ รพ.บึงสามพัน 1 ครั้งใน 3 เดือน ซึ่งเมื่อผู้ป่วยผ่านการบำบัดรักษาแล้ว ทางทีม รพ.บึงสามพันจะลงพื้นที่เพื่อไปเตรียมครอบครัวและชุมชน แล้วให้ทีม big4 ไปติดตามดูแลให้กินยาต่อเนื่องตามที่แพทย์สั่ง

    2.5 รพ.บึงสามพันเป็นโรงพยาบาลชุมชน มีเตียงรองรับผู้ป่วย จำนวนทั้งสิ้น 60 เตียง บุคลากรกลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติด ประกอบด้วย พยาบาล 2 คน ผู้ช่วยพยาบาล 1 คน นักจิตวิทยา 1 คน และนักวิชาการสาธารณสุข 1 คน

   2.6 การสนับสนุนของ อบต. ประกอบด้วย สนับสนุนชุดตรวจปัสสาวะหาสารเสพติด จัดซื้อไม้ง่าม และสนับสนุนงบประมาณเป็นค่าอาหารเมื่อมีการลงพื้นที่ค้นหาผู้เสพ รวมทั้งจัดอบรมให้แก่ผู้นำชุมชน และทีม big4

    2.7 ปัญหาอุปสรรคและข้อเสนอแนะ

          1) ปัญหาอุปสรรค

               - ขาดแคลนจิตแพทย์

               - ขาดแคลนวัสดุอุปกรณ์ เช่น ไม้ง่าม ลูกกระสุนของปืนไฟฟ้า เป็นต้น

               - การส่งต่อ รพ.เฉพาะทางด้านจิตเวช เป็นไปได้ยาก เนื่องจากเตียงมีจำนวนจำกัด

              - การแพร่ระบาดของกัญชาและกระท่อม เป็นตัวกระตุ้นให้ผู้ป่วย SMIV มีอาการกำเริบ

              - พบการแพร่ระบาดของการใช้ยาเสพติดของหญิงตั้งครรภ์เพิ่มมากขึ้น

          2) ข้อเสนอแนะ

               - การดำเนินการ CBTx ให้ประสบผลสำเร็จ ต้องกระตุ้นให้ชุมชนตระหนักและยอมรับว่า ปัญหายาเสพติดเป็นปัญหาของชุมชน และชุมชนต้องร่วมกันแก้ไขปัญหา

               - รัฐควรมีนโยบายส่งเสริมให้มีการเรียนจิตแพทย์มากขึ้น เช่น ให้ทุนการศึกษา เป็นต้น

              - ควรมีการปรับแก้กฎหมายหรือระเบียบให้ อปท. สามารถสนับสนุนงบประมาณในการดำเนินงานป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดที่กว้างขึ้น

              - สำนักงาน ป.ป.ส. ควรให้การสนับสนุนทุนประกอบอาชีพแก่ผู้ผ่านการบำบัดเพิ่มขึ้น เพราะเป็นสิ่งที่ช่วยทำให้คุณภาพชีวิตของผู้ผ่านการบำบัดดีขึ้น